Witajcie w Nowym Roku 2017

W Nowym Roku 2017 moją inspiracją będą słowa Walta Disneya: Jeśli potrafisz coś sobie wymarzyć, potrafisz to również osiągnąć. Życzę wszystkim, aby panujący nam od 5 dni Nowy Rok był czasem spełnionych marzeń. Ja mam dwa marzenia, które muszą się spełnić zawodowe … i to prywatne tak bardzo dla mnie wyjątkowe. Wspaniałości na każdy nadchodzący dzień.

Z tego miejsca chcę również podziękować komuś kto sprawił, że 2016 rok będzie dla mnie niezapomniany.

Oczywiście zapraszam do lektury bloga. Obiecuję więcej interesujących wpisów na temat rozwodu oraz stwierdzenia nieważności małżeństwa. Jeśli są jakieś kwestie, które szczególnie Was interesują zapraszam do wpisywania w komentarzach. Postaram się wyjaśnić wszystkie wątpliwości.

Prawnicza ciekawości kusi mnie jeszcze żeby zapytać: Czy robiliście jakieś noworoczne postanowienia którymi chcecie się pochwalić?

Wesołych Świąt

Cicha noc, święta noc
Pokój niesie ludziom wszem,
A u żłóbka Matka święta
Czuwa sama, uśmiechnięta,
Nad Dzieciątka snem,
Nad Dzieciątka snem.

Życzę wszystkim radosnych świąt Bożego Narodzenia spędzonych w gronie rodziny i bliskich. Bądźmy dla siebie dobrzy i życzliwi nie tylko w tym pięknym świątecznym czasie. Niech w tę wyjątkową wigilijną noc nikt nie będzie sam. Nowy Rok niech przyniesie wiele szczęścia i pomyślności.

Przebieg procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa

 Klienci bardzo często pytają mnie jak przebiega proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Poniżej zamieszczam krótki kompaktowy opis przebiegu procesu od momentu wniesienia do sądu skargi powodowej do wydania wyroku. Zapraszam do lektury.  

 Na początku warto podkreślić, że proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa bardzo różni się od sprawy rozwodowej. Jest to proces pisemny. Zwykle strony w całym procesie są wzywane do sądu tylko raz w celu złożenia oświadczeń stron (potocznie jest to nazywane przesłuchaniem).

W celu rozpoczęcia procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa należy złożyć w odpowiednim sądzie biskupim skargę powodową. Powinna  ona zwięźle przedstawiać historię małżeństwa. W skardze powodowej należy zawrzeć zgodę na przekazanie jej drugiej stronie oraz wskazać najważniejsze dowody w sprawie.

Następnym etapem jest przekazanie treści skargi powodowej stronie pozwanej. Ma ona 15 dni na ustosunkowanie się do jej treści. Po zapoznaniu się z oświadczeniami stron sąd wydaje dekret zawiązania sporu. Kolejnym etapem procesu jest postępowanie dowodowe. W sądzie mogą być przedstawiane różne środki dowodowe obok oświadczeń stron mogą to być również:

- przesłuchanie świadków,

- dowody z dokumentów,

- opinie biegłych (w praktyce najczęściej jest wykorzystywana opinia biegłego psychologa),

- wizja lokalna,

- oględziny sądowe.

 O zakończeniu postępowania dowodowego sąd informuje strony osobnym pismem. W tym momencie strony mogą się zapoznać z całością zebranego materiału dowodowego tzw. publikacja akt. Następnie swoje uwagi przesyła obrońca węzła małżeńskiego, który wskazuje to wszystko co według niego przemawia za ważnością małżeństwa. Strony lub ich pełnomocnicy mają prawo do złożenia odpowiedzi na uwagi obrońcy węzła małżeńskiego, mogą również wnieść pisma obrończe. Potem sąd przystępuje do wydania wyroku.

Warto podkreślić, że obecnie zgodnie z przepisami zawartymi w motu proprio Mitis Iudex Dominus Iesus papieża Franciszka, wyrok sądu I instancji jest dla stron wiążący jeśli żadna z nich nie wniesie apelacji. Stanowi to znaczne skrócenie procesu ponieważ przed wejściem w życie wskazanego dokumentu dopiero dwa zgodne wyroki sądu pozwalały na stwierdzenie, że małżeństwo jest nieważne.

Zgodnie z prawem kanonicznym proces w pierwszej instancji powinien zakończyć się w ciągu roku. Warto wskazać, że obecnie istnieje również możliwość procesu skróconego przed biskupem o którym napiszę już niedługo.

            

Nowy cykl artykułów o separacji i rozwodzie

Z racji tego, że kancelaria we współpracy z adwokatem Janem Kokotem http://jankokot.com/ prowadzi kompleksową obsługę prawną klientów indywidualnych, osób prawnych oraz podmiotów gospodarczych serdecznie zapraszamy Państwa do zapoznania się z cyklem artykułów na temat separacji i rozwodu. 

Fakt czy mit? Wątpliwości dotyczące procesu stwierdzenia nieważności małżeństwa

Dziś postanowiłam obalić kilka mitów na temat tzw. rozwodów kościelnych czy unieważnienia małżeństwa kościelnego. Oczywiście wszyscy którzy, odwiedzają mój blog wiedzą, że prawidłowa nazwa to stwierdzenie nieważności małżeństwa. Są to wątpliwości, z którymi najczęściej spotykam się podczas pracy w kancelarii. Faktami zajmiemy się innym razem.

MIT 1  

Proces  o stwierdzenie nieważności małżeństwa trwa kilka lat

Nie jest to prawdą. Według Kodeksu Prawa Kanonicznego w I instancji proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa od momentu przyjęcia skargi powodowej nie powinien trwać dłużej niż 12 miesięcy. Warto zaznaczyć, że po nowelizacji przepisów prawa kanonicznego przez Papieża Franciszka zniesiono II instancję z urzędu w przypadku wyroku stwierdzającego nieważność małżeństwa. Wobec tego jeśli zapadnie wyrok pozytywny a druga strona nie wniesie apelacji w przypisanym przez prawo terminie wyrok podlega wykonaniu a małżeństwo jest uznane za nieważne.

MIT 2

Stwierdzenie nieważności małżeństwa uzyskuje tylko strona wnosząca skargę powodową

Stwierdzenie nieważności małżeństwa uzyskują obie strony postępowania w Sądzie Biskupim a nie tylko strona wnosząca skargę powodową. Jest tak nawet wtedy gdy strona pozwana nie bierze czynnego udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności małżeństwa.

MIT 3

Koszty postępowania przed Sądem Kościelnym są bardzo wysokie

Ostatnio spotkałam się z ciekawym określeniem, że koszt unieważnienia małżeństwa to prawie małe wesele. Oczywiście nie jest to prawdą i nie należy sugerować się tym, co twierdzą na ten temat media. W każdej diecezji w Polsce jest indywidualnie ustalana opłata sądowa. Zwykle koszty w I instancji zamykają się w przedziale 800 – 2500 zł w zależności od sądu. Do tego należy zwykle doliczyć koszt opinii biegłego psychologa, psychiatry lub seksuologa w zależności od potrzeb. Jeśli sprawa zostanie skierowana do II instancji jest to zwykle połowa sumy z I instancji ale nie jest to regułą. Warto jeszcze dodać, że jeśli strona wykaże swoją trudną sytuacje materialną może ubiegać się o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

MIT 4

Honorarium adwokata kościelnego to bardzo duże pieniądze

Na wysokość wynagrodzenia adwokata kościelnego wpływa wiele czynników i jest ono indywidualnie ustalane dla  każdej sprawy. Nie należy wierzyć liczbom podawanym w mediach ponieważ są one zwykle bardzo wygórowane. Często dotyczą one wynagrodzeń osób niezwiązanych z prawem kanonicznym tj. adwokatów cywilnych czy radców prawnych, którzy nie posiadają odpowiednich kwalifikacji. Warto zaznaczyć, że każda dobra kancelaria kanonistyczna dla osób, które za pomocą dokumentów wykażą trudną sytuację materialną świadczy usługi pro publico bono.

MIT 5

Posiadanie dziecka powoduje, że nie można ubiegać się o stwierdzenie nieważności małżeństwa

Posiadanie dziecka nie wpływa na rozpoczęcie i prowadzenie procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa.

Stwierdzenie nieważności małżeństwa w 45 dni - reforma Papieża Franciszka

Tak obecnie jest to możliwe. W dniu 8 grudnia 2015 roku weszło w życie motu proprio Mitis Iudex Dominus Iesus wydane przez Papieża Franciszka. Dokument wprowadził bardzo istotne zmiany do kanonicznego procesu stwierdzenia nieważności małżeństwa.

Największą nowością jest skrócony proces stwierdzenia nieważności małżeństwa, który w przypadku zaistnienia określonych prawem przesłanek może potrwać tylko 45 dni. Okoliczności kwalifikujące sprawę do szybszego procesu są określone  w art. 14 Zasad proceduralnych w sprawach o stwierdzenie nieważności małżeństwa dołączonych do Mitis Iudex Dominus Iesus i są one następujące:

– brak wiary, który może prowadzić do symulacji konsensu lub błędu determinującego wolę,

– krótki czas pożycia małżeńskiego,

– aborcja dokonana dla uniknięcia zrodzenia potomstwa,

– pozostawanie w relacji pozamałżeńskiej w czasie zawierania małżeństwa lub wkrótce po ślubie,

– podstępne zatajenie bezpłodności, poważnej choroby zakaźnej, potomstwa z wcześniejszego związku lub pozbawienia wolności,

– zawarcie małżeństwa z przyczyny całkowicie obcej życiu małżeńskiemu lub wynikające z nieoczekiwanej ciąży kobiety,

– użycie przemocy fizycznej w celu wymuszenia konsensu,

– choroba psychiczna potwierdzona dokumentacją medyczną.

Warto jednak zaznaczyć, że aby sprawa została skierowana do 45 dniowego procesu nie wystarczy zaistnienie jednej z wyżej przedstawionych okoliczności. Dodatkowo musi istnieć kodeksowa podstawa do stwierdzenia nieważności małżeństwa np.: niezdolność do podjęcia i wypełnienia obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej.

Wyrok w procesie skróconym jest podpisany przez biskupa. Druga strona musi wyrazić zgodę na wniesienie skargi powodowej, chyba że jest ona wnoszona przez obojga małżonków.

Ważną zmianą jest również rozszerzenie właściwości sądowej. Przed nowelizacją właściwym sądem do wniesienia skargi powodowej był trybunał zawarcia małżeństwa oraz miejsca zamieszkania strony pozwanej. Skorzystanie z innej właściwości było możliwe po spełnieniu dodatkowych przesłanek. Obecnie skargę powodową można wnieść również to trybunału miejsca zamieszkania strony powodowej.

Ostatnią bardzo ważną zmianą zasługującą na szczególne podkreślenie jest zniesienie drugiej instancji z urzędu w przypadku stwierdzenia nieważności małżeństwa. Będzie to skutkowało tym, że jeśli w pierwszej instancji zostanie stwierdzona nieważność małżeństwa akta nie będą przesyłane do II instancji, chyba że jedna ze stron wniesie apelację. Jeśli apelacja nie wpłynie  wyrok po upływie terminu do jej wniesienia stanie się prawomocny i będzie podlegał wykonaniu. Ta zmiana spowoduje, że sprawy o stwierdzenie nieważności małżeństwa (zwane błędnie unieważnieniem małżeństwa) będą toczyły się dużo szybciej.

            Strony w procesie skróconym podobnie jak w zwykłym mogą być reprezentowane  przez adwokata.

Jak rozpocząć proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa?

Jeśli odwiedzacie mojego bloga co mnie bardzo cieszy pewnie zastanawiacie się w jaki sposób rozpocząć proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa?

Po pierwsze musi zaistnieć podstawa prawna. Prawo kanoniczne przewiduje trzy rodzaje przesłanek na podstawie, których może być stwierdzona nieważność małżeństwa:

1.    z powodu istnienia przeszkody zrywającej, od której nie uzyskano dyspensy;

2.    wskutek braków dotyczących zgody małżeńskiej - istnieje tu szereg różnych okoliczności;

3.    poprzez niezachowanie odpowiedniej formy zawarcia małżeństwa.

Jeśli okaże się, że istnieje przesłanka do stwierdzenia nieważności małżeństwa kolejnym krokiem będzie napisanie skargi powodowej i wniesienie jej do właściwego Sądu Kościelnego.

Skarga powodowa jest pismem rozpoczynającym proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Warto zadbać o to, żeby była sporządzona w staranny sposób. W tym celu można skorzystać z pomocy prawnika kanonisty lub innej osoby np. księdza znającego prawo kanoniczne.

Skarga powodowa skierowana do Sądu Kościelnego powinna zawierać następujące elementy:

1.    określać sąd do jakiego jest wnoszona;

2.    wskazywać podstawę prawną, na której opiera się powód oraz przytaczać przynajmniej ogólnie fakty i dowody na poparcie swoich roszczeń;

3.    być podpisana przez powoda lub jego pełnomocnika, ze wskazaniem dnia, miesiąca i roku jak również miejsca zamieszkania powoda i jego pełnomocnika albo miejsca pobytu oznaczonego przez nich do odbioru akt;

4.    wskazywać stałe lub tymczasowe miejsce zamieszkania strony pozwanej.

W tym miejscu należy zatrzymać się nad bardzo ważną sprawą jaką jest właściwość sądu do wniesienia skargi powodowej. Zgodnie z prawem kanonicznym będzie to jeden z poniższych sądów:

1.    trybunał miejsca, w którym małżeństwo zostało zawarte;

2. trybunał miejsca, w którym jedna ze stron lub obie strony mają stałe lub tymczasowe zamieszkanie;

3.    trybunał miejsca, w którym faktycznie trzeba będzie zebrać większość materiału dowodowego.

 W praktyce sprawa najczęściej toczy się przed Sądem Kościelnym właściwym dla  miejsca zawarcia małżeństwa lub miejsca stałego lub tymczasowego zamieszkania jednej ze stron procesowych. 

Określając podstawę prawną na podstawie, której będzie toczył się proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa warto skorzystać z pomocy kompetentnej osoby znającej prawo kanoniczne. Opisując fakty i dowody, które naszym zdaniem przyczyniły się do nieważności małżeństwa warto skupić się na konkretach. Trzeba zaznaczyć, że prawo kanoniczne w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa dopuszcza następujące dowody:

1.    oświadczenia stron;

2.    dowód z dokumentów;

3.    zeznania świadków;

4.    opinie biegłych;

5.    wizja lokalna;

6.    oględziny sądowe;

7.    domniemania.

  

Do obligatoryjnych elementów skargi powodowej należy również jej podpisanie przez powoda lub jego pełnomocnika ze wskazaniem dnia, miesiąca i roku oraz adresu do doręczeń. Skarga powodowa powinna także określać stałe lub tymczasowe miejsce zamieszkania strony pozwanej.

Osoby, które wykażą swoją trudną sytuację materialną mogą uzyskać całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz bezpłatną pomoc prawną.

Mam nadzieję, że powyższe informacje okażą się pomocne. Jeśli macie ochotę  o coś zapytać zapraszam do kontaktu. Razem wyjaśnimy wszystkie niejasności :).

Czy istnieje rozwód kościelny?

W ostatnim czasie bardzo często słyszymy takie pojęcia jak rozwód kościelny i unieważnienie ślubu kościelnego. Należy zaznaczyć, że rozwód i unieważnienie małżeństwa to procedury mające zastosowanie w prawie rodzinnym.

Zgodnie z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym jeśli pomiędzy małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia  każde z nich może żądać rozwiązania zawartego małżeństwa przez rozwód. Jeśli zostanie wytoczone powództwo małżeństwo zostanie rozwiązanie od momentu określonego w wyroku.

Procedurą określoną przez prawo rodzinne jest również unieważnienie małżeństwa. Sąd unieważnia małżeństwo jeśli zostanie wytoczone powództwo i zaistnieją przyczyny określone ustawą. Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy określa następujące przyczyny i przeszkody małżeńskie, które mogą spowodować unieważnienie małżeństwa:

•          wiek (mniej niż 18 lat),

•          ubezwłasnowolnienie całkowite,

•          choroba psychiczna,

•          bigamia,

•          pokrewieństwo (w linii prostej oraz rodzeństwo),

•          powinowactwo (w linii prostej),

•         przysposobienie. 

Ponadto małżeństwo może być unieważnione z powodu zaistnienia wad oświadczenia woli oraz nieprawidłowo sporządzonego pełnomocnictwa w przypadku zawierania małżeństwa przez pełnomocnika. Jeśli małżeństwo zostanie unieważnione przez sąd wywołuje to takie same skutki jak rozwód. Należy przy tym pamiętać, że małżonek, który wiedział o istnieniu przeszkody i zawarł małżeństwo w złej wierze jest traktowany jako winny rozkładowi pożycia.

     W Kościele katolickim nie istnieje zatem procedura rozwodu kościelnego ani unieważnienia ślubu kościelnego. Prawo kanoniczne w określonych sytuacjach przewiduje możliwość przeprowadzenia procesu stwierdzenia nieważności małżeństwa. Należy wskazać, że istnieją trzy rodzaje przesłanek umożliwiające stwierdzenie nieważności małżeństwa:

1) przeszkody małżeńskie - brak wymaganego prawem wieku, impotencja, pozostawanie we wcześniej zawartym związku małżeńskim, różnica religii, święcenia, złożenie wieczystego publicznego ślubu czystości w instytucie zakonnym, uprowadzenie, małżonkobójstwo, pokrewieństwo, powinowactwo, przyzwoitość publiczna oraz pokrewieństwo prawne;

2)    wady zgody małżeńskiej – brak wystarczającego używania rozumu, poważny brak rozeznania oceniającego, niezdolność do podjęcia i wypełnienie istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej, brak wystarczającej wiedzy o małżeństwie, błąd co do osoby lub jej istotnego przymiotu, podstęp, symulacja zgody małżeńskiej całkowita lub częściowa, warunek, przymus oraz bojaźń;

3)   brak formy kanonicznej – małżeństwo powinno być zawierane wobec ordynariusza miejsca lub proboszcza albo wobec kapłana delegowanego przez jednego z nich a także dwóch świadków.

Proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa jest procesem pisemnym. Rozpoczyna go wniesienie przez stronę  skargi powodowej odpowiednika pozwu w prawie świeckim.

Sądem właściwym do rozpoczęcia procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa jest:

1.    trybunał miejsca, w którym małżeństwo zostało zawarte;

2. trybunał miejsca, w którym jedna ze stron lub obie strony mają stałe lub tymczasowe zamieszkanie;

3.    trybunał miejsca, w którym faktycznie trzeba będzie zebrać większość materiału dowodowego.

Podsumowując należy jeszcze raz podkreślić, że w Kościele katolickim nie istnieje rozwód kościelny ani unieważnienie ślubu kościelnego. Jedyną procedurą przewidzianą w prawie kanonicznym jest stwierdzenie nieważności małżeństwa, które z wyżej opisanych przyczyn nigdy nie zaistniało.

Jeśli macie jakieś pytania zapraszam do kontaktu ze mną w komentarzach. Chętnie wyjaśnię wszystkie wątpliwości :)