Świadkowie w procesie stwierdzenia nieważności małżeństwa

Zeznania świadków obok dokumentów stanowią jeden z najczęściej spotykanych dowodów w procesie stwierdzenia nieważności małżeństwa.

Na wstępie należy podkreślić, że obowiązek zaproponowania świadków spoczywa na stronie inicjującej proces (stronie powodowej). Osoba rozpoczynająca kościelny proces stwierdzenia nieważności małżeństwa ma obowiązek wykazać, że małżeństwo przez nią zawarte jest nieważne. Jeśli strona pozwana zaproponuje do procesu nowy tytuł wówczas, to również ona jest zobowiązana do przedstawiania w sądzie swoich świadków.

W procesie kościelnym obowiązuje zasada, że jeden świadek nie jest wystarczający. Choć od tej zasady pojawiają się oczywiście wyjątki. Najlepszym rozwiązaniem jest zaproponowanie około 4 świadków. Zwykle lista świadków jest przedstawiana sądowi wraz ze skargą powodową. Warto przy tym wskazać okoliczności odnośnie, których świadek ma zostać przesłuchany. Strona pozwana zwykle proponuje swoich świadków w odpowiedzi na skargę powodową. Strony mogą przedstawiać nowe dowody w tym świadków, aż do momentu zakończenia postępowania dowodowego.

Strona musi dokładnie zastonowić się kto może potwierdzić treść wniesionego przez nią pozwu i czy świadek posiada niezbędną wiedzę w tym zakresie. Nie ma sensu podawać na świadka kogoś kto nie posiada niezbędnej wiedzy. Dobrym świadkiem jest osoba, która znała stronę jeszcze w okresie przedślubnym. Do pożądanych świadków należy również osoba, która wiedzę o małżeństwie stron czerpie z własnych obserwacji. Odpowiednim świadkiem jest także osoba, która wiedzę o małżeństwie stron uzyskała w tzw. okresie niepodejrzanym czyli w czasie kiedy strony były jeszcze ze sobą w bliskich i dobrych relacjach.

Kto zatem może być świadkiem?

Zwykle prosi się o przesłuchanie członków rodziny i znajomych. Strona powinna jednak unikać powoływania świadków wyłącznie z nią związanych. Szczególnie w sytuacji gdy brak jest innych dowodów na potwierdzenie treści zawartej w skardze powodowej. Oczywiście bardzo wskazane jest żeby również strona pozwana powoła swoich świadków i inne dowody. W sytuacji kiedy tego nie zrobi sąd aby uniknąć zarzutu jednostronności procesu może to zrobić z urzędu.

Na koniec warto jeszcze dodać kto nie może być świadkiem:

• duchowni w odniesieniu do tego co im przekazano z racji sprawowania św. posługi, urzędnicy państwowi, lekarze, położne, adwokaci notariusze i inni zobowiązani do zachowania tajemnicy zawodowej lub urzędowej, także z racji udzielania porady;

Strona lub strony mogą jednak zwolnić z tej tajemnicy w zakresie materii, która dotyczy ich osoby na użytek zeznań w procesie.

- świadkiem nie może być również osoba, która obawia się, że przez jej zeznania zniesławienia dozna jej małżonek, krewni lub powinowaci.

Warto dokładnie zastanowić się nad tym kogo podamy na świadka. Zeznania świadków mają bowiem bardzo często kluczowe znaczenie dla wyniku procesu.

ZAPOWIEDŹ WPISU

Witajcie,

Już wkrótce pojawi się nowy wpis: Świadkowie w procesie stwierdzenia nieważności małżeństwa. Temat jest bardzo ważny, ponieważ świadkowie stanowią zwykle najważniejszy środek dowodowy w procesie stwierdzenia nieważności małżeństwa. Zastanowimy się nad tym, kto może może być świadkiem w takim procesie. Wskażemy wymagania zwarte w KPK. Serdecznie zapraszam do lektury i komentarzy.

Fakt czy mit? Wątpliwości dotyczące procesu stwierdzenia nieważności małżeństwa

Dziś postanowiłam obalić kilka mitów na temat tzw. rozwodów kościelnych czy unieważnienia małżeństwa kościelnego. Oczywiście wszyscy którzy, odwiedzają mój blog wiedzą, że prawidłowa nazwa to stwierdzenie nieważności małżeństwa. Są to wątpliwości, z którymi najczęściej spotykam się podczas pracy w kancelarii. Faktami zajmiemy się innym razem.

MIT 1  

Proces  o stwierdzenie nieważności małżeństwa trwa kilka lat

Nie jest to prawdą. Według Kodeksu Prawa Kanonicznego w I instancji proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa od momentu przyjęcia skargi powodowej nie powinien trwać dłużej niż 12 miesięcy. Warto zaznaczyć, że po nowelizacji przepisów prawa kanonicznego przez Papieża Franciszka zniesiono II instancję z urzędu w przypadku wyroku stwierdzającego nieważność małżeństwa. Wobec tego jeśli zapadnie wyrok pozytywny a druga strona nie wniesie apelacji w przypisanym przez prawo terminie wyrok podlega wykonaniu a małżeństwo jest uznane za nieważne.

MIT 2

Stwierdzenie nieważności małżeństwa uzyskuje tylko strona wnosząca skargę powodową

Stwierdzenie nieważności małżeństwa uzyskują obie strony postępowania w Sądzie Biskupim a nie tylko strona wnosząca skargę powodową. Jest tak nawet wtedy gdy strona pozwana nie bierze czynnego udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności małżeństwa.

MIT 3

Koszty postępowania przed Sądem Kościelnym są bardzo wysokie

Ostatnio spotkałam się z ciekawym określeniem, że koszt unieważnienia małżeństwa to prawie małe wesele. Oczywiście nie jest to prawdą i nie należy sugerować się tym, co twierdzą na ten temat media. W każdej diecezji w Polsce jest indywidualnie ustalana opłata sądowa. Zwykle koszty w I instancji zamykają się w przedziale 800 – 2500 zł w zależności od sądu. Do tego należy zwykle doliczyć koszt opinii biegłego psychologa, psychiatry lub seksuologa w zależności od potrzeb. Jeśli sprawa zostanie skierowana do II instancji jest to zwykle połowa sumy z I instancji ale nie jest to regułą. Warto jeszcze dodać, że jeśli strona wykaże swoją trudną sytuacje materialną może ubiegać się o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

MIT 4

Honorarium adwokata kościelnego to bardzo duże pieniądze

Na wysokość wynagrodzenia adwokata kościelnego wpływa wiele czynników i jest ono indywidualnie ustalane dla  każdej sprawy. Nie należy wierzyć liczbom podawanym w mediach ponieważ są one zwykle bardzo wygórowane. Często dotyczą one wynagrodzeń osób niezwiązanych z prawem kanonicznym tj. adwokatów cywilnych czy radców prawnych, którzy nie posiadają odpowiednich kwalifikacji. Warto zaznaczyć, że każda dobra kancelaria kanonistyczna dla osób, które za pomocą dokumentów wykażą trudną sytuację materialną świadczy usługi pro publico bono.

MIT 5

Posiadanie dziecka powoduje, że nie można ubiegać się o stwierdzenie nieważności małżeństwa

Posiadanie dziecka nie wpływa na rozpoczęcie i prowadzenie procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa.

Stwierdzenie nieważności małżeństwa w 45 dni - reforma Papieża Franciszka

Tak obecnie jest to możliwe. W dniu 8 grudnia 2015 roku weszło w życie motu proprio Mitis Iudex Dominus Iesus wydane przez Papieża Franciszka. Dokument wprowadził bardzo istotne zmiany do kanonicznego procesu stwierdzenia nieważności małżeństwa.

Największą nowością jest skrócony proces stwierdzenia nieważności małżeństwa, który w przypadku zaistnienia określonych prawem przesłanek może potrwać tylko 45 dni. Okoliczności kwalifikujące sprawę do szybszego procesu są określone  w art. 14 Zasad proceduralnych w sprawach o stwierdzenie nieważności małżeństwa dołączonych do Mitis Iudex Dominus Iesus i są one następujące:

– brak wiary, który może prowadzić do symulacji konsensu lub błędu determinującego wolę,

– krótki czas pożycia małżeńskiego,

– aborcja dokonana dla uniknięcia zrodzenia potomstwa,

– pozostawanie w relacji pozamałżeńskiej w czasie zawierania małżeństwa lub wkrótce po ślubie,

– podstępne zatajenie bezpłodności, poważnej choroby zakaźnej, potomstwa z wcześniejszego związku lub pozbawienia wolności,

– zawarcie małżeństwa z przyczyny całkowicie obcej życiu małżeńskiemu lub wynikające z nieoczekiwanej ciąży kobiety,

– użycie przemocy fizycznej w celu wymuszenia konsensu,

– choroba psychiczna potwierdzona dokumentacją medyczną.

Warto jednak zaznaczyć, że aby sprawa została skierowana do 45 dniowego procesu nie wystarczy zaistnienie jednej z wyżej przedstawionych okoliczności. Dodatkowo musi istnieć kodeksowa podstawa do stwierdzenia nieważności małżeństwa np.: niezdolność do podjęcia i wypełnienia obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej.

Wyrok w procesie skróconym jest podpisany przez biskupa. Druga strona musi wyrazić zgodę na wniesienie skargi powodowej, chyba że jest ona wnoszona przez obojga małżonków.

Ważną zmianą jest również rozszerzenie właściwości sądowej. Przed nowelizacją właściwym sądem do wniesienia skargi powodowej był trybunał zawarcia małżeństwa oraz miejsca zamieszkania strony pozwanej. Skorzystanie z innej właściwości było możliwe po spełnieniu dodatkowych przesłanek. Obecnie skargę powodową można wnieść również to trybunału miejsca zamieszkania strony powodowej.

Ostatnią bardzo ważną zmianą zasługującą na szczególne podkreślenie jest zniesienie drugiej instancji z urzędu w przypadku stwierdzenia nieważności małżeństwa. Będzie to skutkowało tym, że jeśli w pierwszej instancji zostanie stwierdzona nieważność małżeństwa akta nie będą przesyłane do II instancji, chyba że jedna ze stron wniesie apelację. Jeśli apelacja nie wpłynie  wyrok po upływie terminu do jej wniesienia stanie się prawomocny i będzie podlegał wykonaniu. Ta zmiana spowoduje, że sprawy o stwierdzenie nieważności małżeństwa (zwane błędnie unieważnieniem małżeństwa) będą toczyły się dużo szybciej.

            Strony w procesie skróconym podobnie jak w zwykłym mogą być reprezentowane  przez adwokata.