Święta tuż tuż

Witajcie,

Jestem jeszcze w pracy, ale powoli zaczynam czuć zbliżające się święta. Uwielbiam tę cudowną atmosferę jaka tworzy się wokół świąt Bożego Narodzenia. W tym szczególnym czasie bardziej jesteśmy razem. Inaczej na siebie patrzymy i więcej potrafimy sobie wybaczyć. Dla Was wszystkich już niedługo prezent w postaci nowego tekstu na blogu. Kolejny przystanek w podróży po procesie stwierdzenia nieważności małżeństwa. Już dziś serdecznie zapraszam. Jak wam mija poniedziałkowe popołudnie?

Przebieg procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa

 Klienci bardzo często pytają mnie jak przebiega proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Poniżej zamieszczam krótki kompaktowy opis przebiegu procesu od momentu wniesienia do sądu skargi powodowej do wydania wyroku. Zapraszam do lektury.  

 Na początku warto podkreślić, że proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa bardzo różni się od sprawy rozwodowej. Jest to proces pisemny. Zwykle strony w całym procesie są wzywane do sądu tylko raz w celu złożenia oświadczeń stron (potocznie jest to nazywane przesłuchaniem).

W celu rozpoczęcia procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa należy złożyć w odpowiednim sądzie biskupim skargę powodową. Powinna  ona zwięźle przedstawiać historię małżeństwa. W skardze powodowej należy zawrzeć zgodę na przekazanie jej drugiej stronie oraz wskazać najważniejsze dowody w sprawie.

Następnym etapem jest przekazanie treści skargi powodowej stronie pozwanej. Ma ona 15 dni na ustosunkowanie się do jej treści. Po zapoznaniu się z oświadczeniami stron sąd wydaje dekret zawiązania sporu. Kolejnym etapem procesu jest postępowanie dowodowe. W sądzie mogą być przedstawiane różne środki dowodowe obok oświadczeń stron mogą to być również:

- przesłuchanie świadków,

- dowody z dokumentów,

- opinie biegłych (w praktyce najczęściej jest wykorzystywana opinia biegłego psychologa),

- wizja lokalna,

- oględziny sądowe.

 O zakończeniu postępowania dowodowego sąd informuje strony osobnym pismem. W tym momencie strony mogą się zapoznać z całością zebranego materiału dowodowego tzw. publikacja akt. Następnie swoje uwagi przesyła obrońca węzła małżeńskiego, który wskazuje to wszystko co według niego przemawia za ważnością małżeństwa. Strony lub ich pełnomocnicy mają prawo do złożenia odpowiedzi na uwagi obrońcy węzła małżeńskiego, mogą również wnieść pisma obrończe. Potem sąd przystępuje do wydania wyroku.

Warto podkreślić, że obecnie zgodnie z przepisami zawartymi w motu proprio Mitis Iudex Dominus Iesus papieża Franciszka, wyrok sądu I instancji jest dla stron wiążący jeśli żadna z nich nie wniesie apelacji. Stanowi to znaczne skrócenie procesu ponieważ przed wejściem w życie wskazanego dokumentu dopiero dwa zgodne wyroki sądu pozwalały na stwierdzenie, że małżeństwo jest nieważne.

Zgodnie z prawem kanonicznym proces w pierwszej instancji powinien zakończyć się w ciągu roku. Warto wskazać, że obecnie istnieje również możliwość procesu skróconego przed biskupem o którym napiszę już niedługo.

            

Adwokat kościelny i jego rola w procesie przed sądem metropolitalnym

Być może zastanawiacie się czasem kim jest adwokat kościelny i jaka jest jego rola w tzw. rozwodach kościelnych czy unieważnieniach małżeństwa? Czy tak samo jak w sądzie cywilnym zakłada na sprawę togę z zielonym żabotem?

Otóż nie praca adwokata kościelnego wygląda troszkę inaczej J. Po pierwsze nie nosi togi J. Nie każdy prawnik jest również adwokatem kościelnym. Prawo kanoniczne określa następujące wymagania dla osób, które chcę być adwokatami kościelnymi:

- musi być pełnoletni i nienaruszonej sławy,

- ma być katolikiem,

- musi mieć doktorat z prawa kanonicznego lub być prawdziwie biegłym w prawie kanonicznym (w praktyce są to zwykle osoby mające ukończone studia magisterskie z zakresu prawa kanonicznego oraz zdany egzamin licencjacki),

- zatwierdzony przez biskupa w danym sądzie kościelnym.

Warto zaznaczyć, że udział adwokata kościelnego w tzw. rozwodach kościelnych lub unieważnieniach małżeństwa (prawidłowo proces stwierdzenia nieważności małżeństwa) powinien rozpocząć się od sporządzenia skargi powodowej. Adwokat kościelny jako osoba biegła w prawie kanonicznym bez problemu napisze skargę powodową zgodnie w wymogami wskazanymi przez prawo. Dobrze napisana skarga powodowa bardzo pomaga na dalszym etapie procesu stwierdzenia nieważności małżeństwa.

Do kompetencji adwokata kościelnego należy także przygotowywanie propozycji pytań dla świadków, uwag do opinii biegłych, uwag do opinii obrońcy węzła małżeńskiego oraz innych pism procesowych. W uwagach do opinii obrońcy węzła małżeńskiego adwokat kościelny powinien wskazać zbiorczo wszystkie fakty przemawiające za nieważnością małżeństwa. Po zapoznaniu się z całością materiału dowodowego przygotowuje tzw. głos obrończy. W piśmie tym adwokat kościelny powinien ustosunkować się do całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz wszystkich przytoczonych w procesie okoliczności przemawiających za nieważnością małżeństwa. 

Warto zaznaczyć, że aby strona mogła być reprezentowana przez adwokata w procesie musi przedłożyć trybunałowi autentyczne zlecenie. Wówczas taki adwokat zostaje zatwierdzony ad casum i od tego czasu czynnie reprezentuje stronę w procesie.

W sądach kościelnych znajdują się również listy tzw. stałych adwokatów zatwierdzonych do wykonywania funkcji w danym sądzie. Należy jednak pamiętać, że zatwierdzenie w jednym sądzie kościelnym nie daje możliwości występowania przed innym trybunałem. Wówczas reprezentowanie strony jest możliwe po uzyskaniu zatwierdzenia ad casum (do sprawy).

Podsumowując wypada zaznaczyć, że adwokatem kościelnym może być tylko osoba, które spełnia wyżej wymienione warunki określone przez prawo kanoniczne. Adwokat kościelny powinien czynnie reprezentować Klienta w procesie wnosząc odpowiednie pisma i inne umotywowane uwagi. Warto korzystać z pomocy wykwalifikowanych osób znających materialne i proceduralne przepisy prawa kanonicznego. 

Udział adwokata kościelnego w procesie pomaga w udowodnieniu przesłanek powodujących nieważność małżeństwa co pozwala na uzyskanie stwierdzenia nieważności małżeństwa zwanego błędnie rozwodem kościelnym lub unieważnieniem małżeństwa.